Mikrofon do wokalu w pokoju bez adaptacji akustycznej

Gołe ściany i równoległe płaszczyzny

Skutek dla nagrania

W pustym pokoju głos odbija się od dwóch równoległych ścian, wraca, odbija się znowu i przez chwilę krąży między nimi. Na nagraniu słychać to jako metaliczny, krótki pogłos, który przykleja się do każdej frazy i zostaje po niej na ułamek sekundy. Taki pogłos ma charakter samego pomieszczenia, a nie efektu. Nie da się go potem usunąć, a próba dodania ładnego pogłosu z wtyczki tylko go podkreśla, bo oba nakładają się na siebie. Słychać to szczególnie przy wolnych, cichych utworach, w których przerwy między frazami są długie, a pogłos pokoju zostaje w nich sam. Im mniej mebli, tym gorzej: pokój po przeprowadzce, bez dywanu, z pustymi ścianami brzmi zupełnie inaczej niż ten sam pokój pół roku później.

Sprzęt, który to łagodzi

Mikrofon, który zbiera głównie to, co przed nim, i to z bliska. Dynamiczny Shure SM 7 B ma charakterystykę kardioidalną i jest projektowany do pracy kilka centymetrów od ust, więc odbicia od ścian docierają do niego dużo ciszej niż głos. Tańszą drogą jest Sennheiser E835-S, również kardioidalny, z pasmem od 40 Hz i wyłącznikiem w obudowie. Przy mikrofonie pojemnościowym ten sam efekt daje kardioida ustawiona nisko, na wysokości ust, z niewielką odległością od śpiewaka.

Róg pokoju i nagromadzenie basu

Skutek dla nagrania

Narożnik to miejsce, w którym spotykają się trzy płaszczyzny, a niskie tony odbite od nich nakładają się i wzmacniają. Mikrofon postawiony w rogu, bo tam jest wolne miejsce, zbiera głos z dodatkowym, nienaturalnym dołem. Do tego dochodzi efekt zbliżeniowy kardioidy: im bliżej ust, tym więcej basu w samym głosie. Razem dają wokal zamulony, z dudniącymi samogłoskami i bez czytelności, którą potem próbuje się odzyskać korektorem.

Sprzęt, który to łagodzi

Przełączany filtr górnoprzepustowy w samym mikrofonie. Audio-Technica AT 2035 i Aston Microphones Origin mają go przy 80 Hz, a the t.bone SC 400 przy 100 Hz, z nachyleniem 6 dB na oktawę. Filtr w mikrofonie działa przed przedwzmacniaczem, więc nadmiar basu nie zjada zapasu wzmocnienia. Najprostszy ruch to jednak wyjście z rogu: wystarczy odsunąć stanowisko na metr od obu ścian, żeby różnica była słyszalna od razu.

Blat biurka pod mikrofonem

Skutek dla nagrania

W domu wokal często nagrywa się przy biurku, bo tam stoi komputer i interfejs. Twardy blat leży wtedy kilkanaście centymetrów pod mikrofonem i odbija głos prosto w jego kapsułę. Odbicie przychodzi z minimalnym opóźnieniem i nakłada się na dźwięk bezpośredni, co daje charakterystyczne, puste brzmienie, jakby ktoś śpiewał do rury. Efekt zmienia się przy każdym ruchu głowy, bo zmienia się droga odbicia, więc dwa ujęcia tej samej frazy potrafią brzmieć zupełnie inaczej i źle się ze sobą łączą przy montażu. Monitor komputera ustawiony za mikrofonem dokłada drugie odbicie, tym razem z przodu.

Sprzęt, który to łagodzi

Statyw podłogowy z ramieniem i mikrofon, który przyjmuje dźwięk tylko z jednej strony. Superkardioidy, jak pojemnościowy Rode M2 albo Shure Beta 87A, mają węższy płat czułości z przodu niż kardioida, więc odbicia z boku i z dołu wchodzą do nich słabiej. Trzeba tylko pamiętać, że superkardioida ma mały listek czułości z tyłu, dlatego monitor komputera nie powinien stać dokładnie za nią. Beta 87A ma dodatkowo trójwarstwową osłonę przeciwwietrzną.

Szum komputera i wentylatorów

Skutek dla nagrania

Komputer stacjonarny pod biurkiem, laptop z wentylatorem, który przyspiesza przy wtyczkach, lodówka za ścianą. W cichym fragmencie utworu ten szum wychodzi na wierzch, a po kompresji wokalu, która podnosi ciche miejsca, staje się wyraźnym tłem między frazami. Mikrofon pojemnościowy jest na to wrażliwszy od dynamicznego, bo ma wyższą czułość i zbiera również słabe dźwięki z drugiego końca pokoju.

Sprzęt, który to łagodzi

Przy mikrofonie pojemnościowym warto spojrzeć na szumy własne, bo te dokładają się do szumu pokoju. Neumann TLM 102 podaje 12 dBA, a Rode NT1 Signature Black 4 dBA, więc sam mikrofon nie dodaje tu prawie nic. Ważniejsze jest ustawienie: kardioida tyłem do komputera, a komputer możliwie daleko. Dynamiczny mikrofon przy ustach, jak SM 7 B, zbiera szum wentylatora znacznie słabiej, bo głos przychodzi do niego z odległości kilku centymetrów, a komputer z odległości metra.

Głoski wybuchowe przy bliskim śpiewie

Skutek dla nagrania

Śpiew z bliska ogranicza wpływ pokoju, ale ma swoją cenę. Każde p, b i t wypycha strumień powietrza wprost na membranę, a ta odpowiada głuchym uderzeniem w najniższym paśmie. Na słuchawkach przy cichym poziomie można go nie zauważyć, na monitorach i w samochodzie słychać go wyraźnie. Usuwanie tych uderzeń z gotowego śladu jest żmudne, a filtr ustawiony na cały ślad zabiera dół także tam, gdzie był potrzebny. Do tego dochodzą syczące głoski s i sz, które przy bliskim śpiewie robią się ostre i męczą ucho po kilku odsłuchach.

Sprzęt, który to łagodzi

Mikrofon z filtrem pop w obudowie albo w zestawie. Shure SM58 ma zintegrowany filtr pop i szumów, Aston Origin wbudowany pop-filtr, a Rode NT1 Signature przychodzi z uchwytem SM6, w który filtr jest wbudowany. Lewitt LCT 440 PURE ma w zestawie magnetyczny pop-filtr i kosz antywibracyjny. Sama osłona nie zwalnia z ustawienia: mikrofon lekko powyżej ust i skierowany w ich stronę pod kątem łagodzi wybuchowe głoski bardziej niż prosty kierunek na wprost.

Mocny głos w małym pomieszczeniu

Skutek dla nagrania

Śpiewak z mocnym głosem w małym pokoju to dwa kłopoty naraz. Pierwszy to przesterowanie: mikrofon pojemnościowy z wysoką czułością przy pełnym refrenie potrafi przeładować wejście przedwzmacniacza, nawet przy gałce wzmocnienia skręconej do minimum. Drugi to pokój: im głośniejszy śpiew, tym więcej energii odbija się od ścian, więc proporcja głosu do pogłosu nie poprawia się wraz z głośnością.

Sprzęt, który to łagodzi

Tłumik w mikrofonie. AT 2035 i Aston Origin mają tłumik 10 dB, a AKG C414 XLII trzy poziomy tłumienia (6, 12 i 18 dB) oraz trzy filtry tonów niskich (40, 80 i 160 Hz). Na pokój pomaga w takiej sytuacji odsunięcie się od mikrofonu o kilka centymetrów przy najgłośniejszych frazach i powrót bliżej przy cichych. Z tłumikiem włączonym na stałe wystarczy jedna pozycja gałki wzmocnienia na całą piosenkę.

Pokój umeblowany nierówno

Skutek dla nagrania

Zwykły pokój rzadko jest symetryczny. Z jednej strony szafa i łóżko, z drugiej okno i goła ściana. Głos brzmi więc inaczej w zależności od tego, w którą stronę zwróci się śpiewak i gdzie stoi mikrofon. Przy jednym ustawieniu wokal jest suchy i bliski, przy innym ten sam głos nabiera szklistego pogłosu od szyby. Bez sprawdzenia kilku miejsc łatwo wybrać najgorsze. Zwykle najlepiej wypada miejsce, w którym za plecami śpiewaka stoją miękkie meble, a przed nim, za mikrofonem, jest otwarta przestrzeń pokoju.

Sprzęt, który to łagodzi

Mikrofon z przełączaną charakterystyką daje dodatkowe możliwości ustawienia. the t.bone SC 1100 przełącza się między charakterystyką dookólną, ósemkową i kardioidalną i ma przełącznik Low Cut, a C414 XLII ma dziewięć charakterystyk z pozycjami pośrednimi. Do wokalu w nieprzygotowanym pokoju zostaje się zwykle przy kardioidzie, ale ósemka pozwala ustawić okno i gołą ścianę dokładnie w bokach mikrofonu, gdzie ta charakterystyka jest najmniej czuła, pod warunkiem że za śpiewakiem, po drugiej stronie, stoi szafa albo regał.

Cichy śpiew i brak zapasu wzmocnienia

Skutek dla nagrania

Bez adaptacji najczęstszą radą jest śpiew blisko mikrofonu dynamicznego. Ten typ mikrofonu daje jednak niski poziom sygnału, a przy cichej, intymnej partii albo przy nagraniu późnym wieczorem poziom spada jeszcze bardziej. Gałka wzmocnienia w tanim interfejsie ląduje wtedy na końcu skali, a przedwzmacniacz pracujący na granicy swoich możliwości dokłada szum, który brzmi jak ciągły syk pod głosem. Kusi, żeby odsunąć mikrofon i śpiewać głośniej, ale to przywraca pokój do nagrania.

Sprzęt, który to łagodzi

Przedwzmacniacz z dużym zakresem wzmocnienia albo mikrofon, który sam podnosi poziom. SSL 2 MKII podaje zakres wzmocnienia 64 dB i ma przełączany filtr górnoprzepustowy na wejściach, a Audient iD4 MKII 58 dB. SE Electronics DynaCaster DCM 8 jest mikrofonem dynamicznym z wbudowanym przedwzmacniaczem, który przy zasilaniu phantom 48 V podnosi poziom o 30 dB, i ma filtr do korekcji basu. W specyfikacji interfejsu warto szukać właśnie zakresu wzmocnienia w decybelach, a nie samej liczby wejść.

Chórki i dublowane ślady

Skutek dla nagrania

Jeden ślad wokalu z odrobiną pokoju brzmi jeszcze naturalnie. Kłopot zaczyna się przy chórkach i dublach: każda kolejna warstwa przynosi własną porcję tego samego pogłosu, a po zsumowaniu sześciu albo ośmiu śladów pokój przestaje być tłem i staje się słyszalnym elementem aranżacji. Chórki odsuwają się wtedy w głąb, mętnieją i nie chcą usiąść razem z głównym wokalem, mimo że każdy ślad osobno brzmiał przyzwoicie.

Sprzęt, który to łagodzi

Do warstw dobrze sprawdza się mikrofon zbierający jak najmniej z boków. Dynamiczny Shure Beta 58 A ma charakterystykę superkardioidalną i pasmo od 50 Hz do 16 kHz, a pojemnościowa superkardioida Rode M2 ma wyłącznik w obudowie, przydatny przy wielu krótkich ujęciach. Główny wokal można nagrać mikrofonem wielkomembranowym, a chórki tym bardziej kierunkowym, bliżej ust. Pokój w sumie śladów będzie wtedy cichszy, a chórki łatwiej ustawić za wokalem.

Odsłuch podczas śpiewu

Skutek dla nagrania

Śpiewak musi coś słyszeć: podkład, metronom, własny głos. Jeśli odsłuch idzie przez słuchawki otwarte albo przez monitory, mikrofon pojemnościowy zbiera ten dźwięk razem z wokalem. Na śladzie zostaje cichy podkład, który po wyciszeniu muzyki w miksie nagle wychodzi na wierzch w przerwach, a przy edycji uniemożliwia przesuwanie fragmentów wokalu. Przy mikrofonie pojemnościowym ustawionym blisko głowy wystarczy do tego zwykły metronom grany zbyt głośno w słuchawkach, które przepuszczają dźwięk na zewnątrz. Klik w rytmie ćwierćnut trudno potem usunąć, bo pojawia się dokładnie na każdej mocnej części taktu. Opóźniony powrót głosu przez komputer dodatkowo zaburza intonację.

Sprzęt, który to łagodzi

Słuchawki zamknięte. AKG K-371 ma konstrukcję zamkniętą, impedancję 32 omów i odłączany kabel, a beyerdynamic DT-770 Pro 80 Ohm to zamknięta konstrukcja o impedancji 80 omów. Interfejs z monitoringiem bezpośrednim, jak Focusrite Scarlett Solo 3rd Gen z jednym wejściem mikrofonowym i zasilaniem phantom 48 V, oddaje głos do słuchawek bez przejścia przez komputer. Poziom podkładu w słuchawkach dobrze ustawić tak, by dało się śpiewać czysto, i ani trochę głośniej.