Nagrywanie w mieszkaniu w bloku: ściany, sąsiedzi, godziny

Ściana działowa przenosi bas w obie strony

Skutek dla nagrania

Ściana działowa między mieszkaniami najsłabiej zatrzymuje niskie tony. Bas z telewizora sąsiada dociera do mikrofonu jako niskie buczenie, którego nie słychać w słuchawkach przy cichym poziomie, ale które wychodzi na wierzch po kompresji wokalu. Działa to też w drugą stronę. Monitory ustawione przy tej samej ścianie pompują dolne pasmo prosto w mur, a u sąsiada zostaje z muzyki tylko dudnienie, czyli najbardziej uciążliwa część. Kto miksuje wieczorem, zwykle ścisza wtedy wszystko tak bardzo, że przestaje słyszeć, co dzieje się w basie, i miks wychodzi z pokoju albo pusty, albo przeładowany. Przepisy budowlane wymagają od ścian międzylokalowych określonej izolacyjności, ale budynki z różnych dekad spełniają różne normy, a o tym, jak zachowa się konkretna ściana, mówi dopiero to, co słychać po obu jej stronach. Najprościej zapytać sąsiada, czy słyszy telewizor stojący po tej stronie, i na tej podstawie ustalić, ile basu można sobie pozwolić.

Sprzęt, który to łagodzi

Dla odsłuchu liczy się średnica głośnika niskotonowego i możliwość przycięcia basu. IK Multimedia iLoud Micro Monitor ma głośnik 3 cale, pasmo od 55 Hz i ustawienie Desktop, które obniża zakres wokół 300 Hz o 8 dB, gdy monitory stoją na blacie. Yamaha HS 5 z głośnikiem 5 cali schodzi do 54 Hz i ma z tyłu przełącznik Room Control, przewidziany właśnie do ustawienia blisko ściany. Do nagrania przyda się filtr górnoprzepustowy: w Audio-Technica AT 2035 jest przełączany przy 80 Hz, a więc tnie buczenie zza ściany jeszcze przed przedwzmacniaczem.

Strop i kroki sąsiada z góry

Skutek dla nagrania

Kroki z mieszkania wyżej nie przychodzą powietrzem, tylko konstrukcją. Strop przenosi uderzenia na ściany i podłogę, podłoga na statyw, statyw na mikrofon. Na śladzie wygląda to jak pojedyncze, głuche tąpnięcia w przerwach między frazami, czasem tak niskie, że w słuchawkach zamkniętych w ogóle ich nie słychać. Wychodzą dopiero na monitorach albo w samochodzie. Najgorzej sprawdza się mikrofon pojemnościowy przykręcony do statywu bez żadnego zawieszenia: jego membrana reaguje na każde drgnięcie podłogi.

Sprzęt, który to łagodzi

Pomaga mechaniczne odsprzężenie kapsuły od statywu. Shure SM58 ma w obudowie system absorbujący wstrząsy, a Shure Beta 58 A system pneumatyczny, opisany przez producenta jako ochrona przed dźwiękami uderzeniowymi. W the t.bone MB 7 Beta uchwyt antywibracyjny jest wbudowany w konstrukcję. Kto woli pojemnościowy, powinien patrzeć, czy w zestawie jest kosz elastyczny: AKG C214 przychodzi z takim zawieszeniem i ma dodatkowo filtr obcinający bas.

Klatka schodowa, winda i drzwi wejściowe

Skutek dla nagrania

Drzwi wejściowe do mieszkania są zwykle najcieńszą przegrodą w całym lokalu. Rozmowy na klatce, trzaśnięcie drzwi piętro niżej, szum windy i dzwonek kuriera wchodzą przez nie prawie bez strat. Jeśli mikrofon pojemnościowy stoi w przedpokoju albo w pokoju tuż przy nim, łapie te dźwięki z taką samą wyrazistością jak głos, tylko ciszej. Na takim śladzie nie da się ich wyciąć bez śladów obróbki, bo nakładają się na słowa. Bramka szumów nie pomaga, bo otwiera się razem z głosem i przepuszcza wszystko, co w tej chwili dzieje się na klatce. Jedyne skuteczne miejsce na walkę z tym hałasem to moment nagrania: kierunek mikrofonu, jego odległość od ust i to, w którym kącie mieszkania stoi biurko.

Sprzęt, który to łagodzi

Najprostszym wyjściem jest mikrofon dynamiczny, ustawiony kilka centymetrów od ust. Shure SM 7 B ma charakterystykę kardioidalną i przełącznik Bass-Roll-off, a Rode PodMic jest kardioidalny i ma wbudowany filtr pop, więc da się mówić blisko bez trzasków na spółgłoskach. Przy śpiewie z ręki dobrze wypadają superkardioidy: Sennheiser E 945 i wspomniany Beta 58 A. Superkardioida ma jednak mały listek czułości z tyłu, więc drzwi powinny wypaść z boku mikrofonu, a nie dokładnie za nim.

Regulamin ciszy nocnej i praca wieczorem

Skutek dla nagrania

Regulamin wspólnoty albo spółdzielni wyznacza godziny ciszy nocnej i właśnie wtedy większość osób z pracą na etacie ma czas na nagrania. Monitory odpadają, zostaje odsłuch na słuchawkach. Słuchawki otwarte oddają jednak do pokoju sporą część dźwięku, który wraca do mikrofonu jako przesłuch metronomu lub podkładu, a do tego słychać je w sąsiednim pokoju. Kłopotem bywa też sam odsłuch przez komputer: opóźnienie między głosem a jego powrotem w słuchawkach rozprasza i każe śpiewać głośniej. A głośniejszy śpiew o tej porze to dokładnie to, czego chce się uniknąć. Do tego dochodzi zmęczenie słuchu: kilka godzin w słuchawkach na wysokim poziomie sprawia, że ocena brzmienia pod koniec sesji przestaje być wiarygodna, a decyzje podjęte w nocy trzeba rano poprawiać.

Sprzęt, który to łagodzi

Słuchawki zamknięte trzymają dźwięk przy uszach. beyerdynamic DT-770 Pro 80 Ohm to konstrukcja zamknięta o impedancji 80 omów i masie 284 g bez kabla, a Audio-Technica ATH-M50X ma 38 omów i odłączany kabel, co przy wieczornych sesjach na kanapie oznacza mniej szarpania za gniazdo. Opóźnienie rozwiązuje monitoring bezpośredni w interfejsie: Focusrite Scarlett Solo 3rd Gen ma jedno wejście mikrofonowe z zasilaniem phantom 48 V i bierze prąd z USB, więc nie potrzebuje kolejnego gniazdka. Audient iD4 MKII ma dwa wyjścia słuchawkowe oraz przycisk Speaker-Mute, który jednym ruchem wyłącza monitory.

Nagły głośny dźwięk z komputera

Skutek dla nagrania

W bloku najbardziej zapamiętuje się nie długie sesje, tylko pojedyncze wybuchy: powiadomienie systemowe na pełnej głośności, wtyczka, która po zmianie ustawień wydała pisk, odtwarzacz, który po przerwie zagrał od razu głośno. Gałka głośności w systemie operacyjnym siedzi w menu, a nie pod ręką, więc zanim się ją znajdzie, ściana zdąży przekazać cały dźwięk dalej. To sprawa raczej dobrych relacji z sąsiadami niż jakości nagrania, ale to od niego zależy, czy studio w mieszkaniu da się prowadzić latami.

Sprzęt, który to łagodzi

Fizyczne pokrętło między interfejsem a monitorami. Mackie Big Knob Passive obsługuje dwie pary monitorów i ma przełączniki Mute, Dim i Mono, a jego droga sygnału jest pasywna, bez zasilacza. Prostszy Behringer Monitor1 ma jedno wyjście stereo, wyciszenie i sumowanie do mono w metalowej obudowie. Oba ustawia się przed sobą na biurku, a nie za monitorem.

Pion instalacyjny i szum budynku

Skutek dla nagrania

Woda spuszczana piętro wyżej, wentylacja grawitacyjna w kuchni i łazience, praca hydroforu w piwnicy. Pion instalacyjny przechodzi przez wszystkie kondygnacje, więc pokój sąsiadujący z łazienką albo kuchnią dostaje te dźwięki niezależnie od tego, jak cicho jest u sąsiadów. To zwykle niskie, ciągłe szumy albo pojedyncze plusknięcia. Ciągły szum dodaje się do śladu przy każdej kolejnej warstwie, więc przy kilkunastu nagranych partiach robi się z niego wyraźne tło. Do tego część tych dźwięków ma swój rozkład dnia: wieczorem, gdy wszyscy wracają z pracy, pion pracuje najczęściej, a późnym wieczorem cichnie. Warto zanotować, o której godzinie w danym budynku jest najciszej, i planować nagrania mowy właśnie wtedy.

Sprzęt, który to łagodzi

Filtr górnoprzepustowy w mikrofonie ucina dolną część takiego szumu, zanim trafi do nagrania. Ma go Shure SM 7 B (przełącznik obcinający bas), AT 2035 (80 Hz) i AKG C214. Reszta to odległość: mikrofon dynamiczny przy ustach, taki jak SM58, zbiera głos dużo głośniej niż szum z drugiego końca pokoju, więc stosunek jednego do drugiego wypada korzystniej niż przy mikrofonie pojemnościowym ustawionym pół metra od śpiewaka.

Głośny śpiew za cienką ścianą

Skutek dla nagrania

Ściana słabo tłumi bas z monitorów, ale też nie zatrzymuje mocnego głosu. Pełny refren śpiewany na granicy możliwości słychać u sąsiadów wyraźnie, a świadomość tego zmienia sposób śpiewania: wokalista zaczyna się oszczędzać, cofa się od mikrofonu i ścisza wysokie dźwięki. Na nagraniu słychać wtedy niepewność, a nie barwę.

Sprzęt, który to łagodzi

Nie ma mikrofonu, który przyciszy śpiew po drugiej stronie muru. Sprzęt może natomiast pozwolić nagrać głośne partie w ciągu dnia, a cichsze wieczorem, bez zmiany brzmienia między sesjami. Pomaga w tym tłumik w mikrofonie pojemnościowym, jak 10 dB w AT 2035 albo tłumik w C214, który przy mocnym głosie chroni przedwzmacniacz przed przesterowaniem. Ten sam mikrofon na tym samym miejscu wieczorem, już bez tłumika, przy cichszym śpiewie da ślady, które łatwo połączyć w jeden utwór. Pomaga też zapisanie ustawień: pozycji statywu, odległości od ust i położenia gałki wzmocnienia. Zdjęcie telefonem stanowiska przed końcem dziennej sesji wystarczy, żeby wieczorem odtworzyć te same warunki i nie zgadywać, dlaczego refren brzmi inaczej niż zwrotka.

Biurko i podłoga przenoszą drgania do sąsiada z dołu

Skutek dla nagrania

Monitory postawione wprost na blacie zamieniają biurko w pudło rezonansowe. Drgania schodzą nogami biurka do podłogi, a w bloku z wylewką na stropie żelbetowym niosą się do mieszkania poniżej lepiej, niż można by przypuszczać. Sąsiad z dołu słyszy wtedy nie muzykę, tylko rytmiczne dudnienie, często głośniejsze niż u sąsiada zza ściany. Na nagraniu ten sam blat daje drugi kłopot: mikrofon na statywie biurkowym zbiera każde stuknięcie w klawiaturę i każde odstawienie kubka, bo drgania idą do niego tą samą drogą.

Sprzęt, który to łagodzi

Lżejsza obudowa z mniejszym głośnikiem pobudza blat słabiej. Genelec 8010 AP waży 1,5 kg, ma głośnik 3 cale, aluminiową obudowę i pasmo od 74 Hz, więc najniższe tony, które najłatwiej wędrują przez konstrukcję, po prostu nie powstają. Presonus Eris 3.5 2nd Gen schodzi do 80 Hz i ma regulację niskich tonów w zakresie od minus 6 do plus 6 dB, a do tego gniazdo słuchawkowe z przodu, przydatne, gdy wieczorem trzeba przejść na słuchawki bez sięgania za komputer. Mikrofon w takim pokoju lepiej trzymać na statywie podłogowym niż na blacie, najlepiej z zawieszeniem, o którym była mowa przy stropie.

Okno na podwórko, parking albo plac zabaw

Skutek dla nagrania

Okna w blokach po wymianie są zwykle szczelne, ale zamknięte okno to nie to samo co cicha ściana. Dzieci na placu zabaw, silnik samochodu nagrzewany pod blokiem w zimowy poranek, trzepanie dywanu, kosiarka spółdzielni. To dźwięki średnich i wysokich częstotliwości, czyli dokładnie te, w których leży zrozumiałość głosu, więc filtr obcinający bas nic tu nie zmienia. Wchodzą na ślad nieregularnie, zwykle w najmniej wygodnym momencie.

Sprzęt, który to łagodzi

Tu decyduje kierunkowość i ustawienie. Mikrofon kardioidalny jest najmniej czuły dokładnie z tyłu, więc okno powinno znaleźć się za nim. EV RE20 RE-Series to dynamiczny mikrofon wielkomembranowy o charakterystyce kardioidalnej, z przełączanym filtrem górnoprzepustowym, przeznaczony między innymi do mowy. Shure SM 7 B daje podobny układ w mniejszej obudowie. Oba wymagają mówienia blisko, a to właśnie odległość od ust zmniejsza udział podwórka w nagraniu.

Domownicy w sąsiednim pokoju

Skutek dla nagrania

Blok to nie tylko sąsiedzi za ścianą, ale też domownicy za ścianą własnego mieszkania. Pokój dziecka, sypialnia partnera, telewizor w salonie. Przegrody wewnątrz lokalu bywają cieńsze od ścian międzylokalowych, więc wszystko, co słychać przez ścianę z sąsiadem, tu słychać jeszcze lepiej. Gdy w pokoju z biurkiem nagrywają dwie osoby, a reszta domu chce spać albo oglądać film, monitory odpadają nawet w ciągu dnia.

Sprzęt, który to łagodzi

Wtedy liczba wyjść słuchawkowych w interfejsie staje się ważniejsza niż liczba wejść. SSL 2 MKII ma dwa wejścia mikrofonowe, dwa wyjścia słuchawkowe, przełączany filtr górnoprzepustowy na wejściach i zasilanie z USB. Audient iD4 MKII również ma dwa wyjścia słuchawkowe, choć tylko jedno wejście mikrofonowe. Druga para słuchawek zamkniętych, na przykład beyerdynamic DT-770 Pro 32 Ohm o impedancji 32 omów, gra głośno nawet z gniazda laptopa, więc może też służyć do odsłuchu bez interfejsu.